مونوگرافی روستای مجارشین

شیوه سکونت و مسکن




منظور از شیوه سکونت عبارت است از شکل خانه ها و محل استقرار خانواده ها و دام های آن ها در نقاط جغرافیایی با توجه به شرایط طبیعی ، اقلیمی ، اجتماعی ، سیاسی ، نظامی  و ....از آن جا که شیوه زندگی انسان ها در طول تاریخ به سه شکل اساسی کوچ نشینی ، روستا نشینی و شهر نشینی وجود داشته ، به همین دلیل اشکال و شیوه های سکونت آنان نیز در وهله نخست به همین سه صورت مشاهده می شود.

شیوه سکونت در روستای مجارشین به صورت متمرکز و مجتمع و از نوع اشکال کوچه ای است . در مرکز روستا دره ای است که روستا را به دو قسمت تقسیم می کند و خانه ها بر روی تپه های دره ساخته شده اند. شکل خانه های روستا به صورت پلکانی می باشد. ساخت و ساز مساکن از جنوب روستا تا کناره های رودخانه گنبر چایی و از شرق و غرب در امتدادجاده اصلی و از شمال به طرف تپه های کوه یکه سورا در حال گسترش است . همچنین رودخانه گنبر چایی مزارع ومساکن روستا را از هم جدا کرده است .

عوامل موثر بر شیوه های سکونت در روسای مجارشین عبارت اند از :




الف) عوامل طبیعی و جغرافیایی


ناهمواریهای طبیعی در شیوه سکونت اهالی روستای مجارشین تاثیر زیادی دارد . در روستای مجارشین به علت کوهستانی بودن مصالحی که برای ساخت مساکن استفاده شده بیشتر سنگ و خشت و گِل است . مردمان اولیه این روستا برای گرم نگه داشتن خانه های خود در سرمای زمستان ، آغل دامها را در کنار خانه های خود می ساختند . علت اینکه روستای مجارشین در جای فعلی خود  و بر روی تپه های دره ساخته شده هم به این دلیل بوده است . یعنی دو طرف دره که کاملا صخره ای بوده ، آغل دامها را از صخره کنده اند و خانه های خود را در کنار آغل ها ساخته اند . یکی از عواملی هم که باعث شده مساکن روستای مجارشین به صورت متمرکز ساخته شود به دلیل موقعیت سرد و کوهستانی بودن روستا است . 
فراوانی یا کمیابی آب موثرترین عامل تعیین کننده شکل سکونت آبادیهای بوده است . علت دیگری که روستای مجارشین در این ناحیه ساخته شده نزدیکی آن به آبهای جاری از جمله رودخانه گنبرچایی و همچنین نزدیکی به حدود 50 چشمه بزرگ و کوچک بوده است . 

ب) عوامل اجتماعی فرهنگی



1- ساخت اجتماعی : ساخت اجتماعی و ترکیب طبقاتی و خویشاوندی جوامع روستایی در شیوه های سکونت روستاییان تاثیر دارند. مثلاً از نظر الگوی سکونت ، روستاهایی که قدیمی اند با روستاهایی که در سال های اخیر بنا به دلایل مختلف و از روی برنامه به وجود آمده اند ، یکی نیستند.   2- سنت های اجتماعی : به اعتقاد برخی جامعه شناسان ، سنت های نژادی و بومی در سیمای روستاها از لحاظ تجمع و پراکندگی مساکن موثرند . بررسی های موجود در ایران نشان می دهد روستاییانی که منشا ایلی دارند، متناسب با شرایط منطقه و امکانات و نوع معیشت ، مساکن خود را متفرق یا متمرکز می سازند.   
3-  همگونی فرهنگی :  چون گروههای بنیانگذار روستا توده های متجانسی بودند و با یکدیگر همسانی و توافق فرهنگی داشتند ، از این رو ترجیح می دادند به طور متمرکز سکونت کنند .




ج) عوامل سیاسی – اداری - نظامی

1. ضرورت دفاع و امنیت : ضرورت دفاع و حفظ امنیت در مقابل دشمنان و متجاوزان اموال و آسایش روستاییان و همچنین افزایش درجه مقاومت و دفاع در مقابل عوامل طبیعی ، آنان را واداشته است تا خانه های خود را کنار یکدیگر بسازند . 

  
2. موقعیت سیاسی - استراتژیک : یکی دیگر از عواملی که امنیت روستا را به خطر می اندازد و سبب می شود که روستانشینان به منظور برخورد با آن خانه های خود را نزدیک یکدیگر بسازند عامل سیاسی و استراتژیک است . کشورهایی نظیر ایران و ترکیه ، که همانند پلی میان دو قاره آسیا و اروپا قرار دارند، همیشه در سر راه کاروان های تجاری بوده ، گذرگاهی برای لشکرکشیهای متعدد شده اند . به همین دلیل ترس از دست اندازی احتمالی رهگذران و از بین رفتن امنیت ، یکی از عوامل در پیدایش تیپ روستای متمرکز در این مناطق بوده است .




شکل خانه ها




از جمله مسائلی که در طرح‌های مربوط به معماری مساکن روستایی نباید از آن غفلت ورزید، نقش مسکن روستا و تفاوت آن با مسکن شهری است. مسکن روستایی صرفاً محلی برای استراحت و کانونی برای تجمع اعضای خانواده و انجام فعالیت‌های مربوط به تغذیه و بهداشت خانواده نیست، مسکن روستایی علاوه بر موارد فوق جهت نگهداری میوه‌ها و انبار آذوقه حیوانات و ... مورد استفاده قرار می‌گیرد. یک خانه روستایی، منزلی است با چند اتاق که اصطلاحاً به هر اتاق خانه می‌گویند و به خود منزل «اوتراق إویی» گفته می‌شود.

قسمت های مختلف خانه های روستا عبارت است از : 

1-   تعداد زیادی اتاق نشیمن

2-   اتاق پخت نان ( تندیراَسر )

3-   اتاق انباری برای نگهداری محصولات کشاورزی

4-   اتاق فرش بافی 

5-   محل نگهداری آذوقه حیوانات ( سامانیخ )

 6-  آغل دامها

روستای مجارشین به علت واقع شدن در یک منطقه کوهستانی و صخره ای ساخت و ساز مساکن با مشکلات و هزینه های زیادی روبرو است . بطوری که بیشتر خانه ها بعد از صخره کنی  ساخته می شوند که علاوه بر مشقت بسیار فراوان و زمان بر بودن ، هزینه ساخت مساکن را در بعضی موارد از شهرها هم بیشتر می کند. صخره کنی برای ساخت مساکن در روستا باعث شده قیمت مسکن در بعضی نقاط همچون جاده اصلی بشدت افزایش بیابد بطوری که اهالی با فروش این خانه ها به راحتی در شهر آذرشهر مسکن تهیه می کنند .

همچنین ماشین آلات صخره کنی هم در روستا در حال افزایش است . در حال حاضر  شامل 5 دستگاه کمپرسور بادی و یک دستگاه بکهو را شامل می شود . ( 1389 ه.ش)

جزئیات مسکن روستای مجازشین بر اساس سرشماری 1385